DOLAR
18,8197
EURO
20,3115
ALTIN
1.128,47
BIST
4.997,63
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Hafif Yağmurlu
5°C
İstanbul
5°C
Hafif Yağmurlu
Pazartesi Kar Yağışlı
2°C
Salı Hafif Yağmurlu
4°C
Çarşamba Çok Bulutlu
5°C
Perşembe Çok Bulutlu
7°C

Dinimiz İslam’a Göre Aile İçi İletişim

15 Ağustos 2021 18:06
0

Kur’an ayetleri doğrudan ya da dolaylı olarak aile konusuna değinmekte ve örnek modeller üzerinden mesajlar vermektedir. Aile, hayatımızın merkezindeki kurumlardan biridir.

Aile, hayatımızın merkezindeki kurumlardan biridir. İnsanlık, tarih boyunca aile müessesesini önemli görmüştür. Hayata dair düzenimizin ve huzurumuzun temininde aileye önemli pay düşmektedir. Kur’an ayetleri doğrudan ya da dolaylı olarak aile konusuna değinmekte ve örnek modeller üzerinden mesajlar vermektedir.

Anne baba, çocuğun kişilik ve karakterinin gelişmesinde ilk örnek olarak karşımıza çıkar. Aile içi iletişimin temelini ebeveynlerin birbirlerine karşı iletişimi, tutumu ve davranışları oluşturur. Bu duygu ve düşünceler anne babadan çocuklara sirayet eder.

İnsanlık tarihi boyunca farklı dinler ve anlayışlar tarafından şekillenen aile, İslam’a göre hem bireyin huzur bulduğu mekan hem soyun sağlıklı olarak devamı için bir sığınak hem de bireyi çirkinliklerden koruyan bir araç olarak tarif edilmiştir.

Kur’an, erkek ve kadının birbirinde sükun / huzur bulmak üzere eşler olarak yaratıldığını ifade etmektedir. Bu yüzden eşler, Allah’ın aralarına koyduğu sevgi ve merhameti geliştirmeye gayret etmelidirler. Ayet-i kerimede

“Kendileri ile huzur bulasınız diye… (1)” şeklinde ifade edilen kısım eşlerin yaratılış amacını açıklamakta, dolayısıyla insana, eşini kendisiyle huzur ve mutluluk bulacağı varlık olarak görmesi telkin edilmektedir.

Şu halde aile hayatında mutluluğun ön şartı eşlerin böyle bir bakış açısına sahip olmalarıdır. Sevgi ve şefkat duyguları şeklinde tercüme edilen meveddet ve rahmet kelimeleriyle ilgili tefsirlerde farklı yorumlar yapılmıştır. Bunların ortak noktaları şu şekildedir:

Eşlerin psikolojik ve biyolojik bağlarla birbirlerine bağlanması, insana yaraşır biçimde iffet anlayışının bulunması, karşılıklı sevgi ve saygı duygularıyla aile kurumunun bina edilmesi, Allah’ın insanlığa en büyük lütuflarından biridir.

Kur’an, oluşturmak istediği ailenin temelini sevgi ve merhamet üzerine kurmuştur. Kur’an’da bu husus şöyle ifade edilir:”…aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi de onun (varlığının ve kudretinin) delillerindendir… (2)”

Ayetten de anlaşılacağı üzere aile kurumunun olmazsa olmazı sevgi ve merhamettir. Nitekim sağlıklı bir ailenin temelini de sevgi ve merhamet oluşturur. Sevgi ilahi bir lütuftur. Aile birlikteliğinin ve evliliğin olmazsa olmazıdır.

Eşler arası iletişimde asıl olan sevgi dilini konuşabilmektir. Evliliği cebri bir tahammülden ayıran tek şey karşılıklı muhabbettir ki böylece aile muhafaza olunabilir. Ayetten meveddet kelimesinin, doğuştan gelen sevgi duygusu için kullanılan hubb kelimesinden farklı olarak sonradan var edildiği ve eşlerin arasına bir ülfetin konulduğu anlaşılmaktadır.

Nitekim “İman edip dünya ve ahiret için yararlı işler yapanlara gelince, Rahman onlar için (gönüllerde) bir sevgi yaratacaktır (3) ayeti de bu fikri desteklemektedir.

Kuşkusuz aile içi ilişkinin sağlam olması için lazım olan diğer bir ilke güzel sözdür. Kur’an’da bu durum şöyle izah edilmiştir:

“Kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler; yoksa şeytan aralarına girer. Kuşkusuz şeytan insanların apaçık düşmanıdır (4)”

Ayetten de anlaşılacağı üzere şeytanın, insanların arasında kötü söz vasıtasıyla nifak ve kötülük tohumları ekeceği muhakkaktır. Güzel sözün / üslubun sadece aile içinde değil toplumun her alanında olması gerektiğini idrak ediyoruz.

Bundan dolayıdır ki Kur’an kıssalarında ve peygamberlerin hayatlarında güzel üslup ile hitap etme eylemi övülmüş ve bizlere de örnek olarak gösterilmiştir. Bu sebeple aile içi ilişkilerde olmazsa olmaz ilkelerden biri de bugün eksikliğini fazlaca hissettiğimiz güzel söz güzel üsluptur.

Kur’an çocuk eğitimi ile ilgili ayetlerde üsluba son derece önem vermektedir. Bu bağlamda Hz. Lokman kıssası önemli mesajlar içermektedir:

“Lokman oğluna öğüt verirken ona şöyle dedi: ‘Sevgili oğlum! Allah’a ortak koşma; çünkü O’na ortak koşmak elbette büyük bir zulümdür (5)”

Ayet-i kerime, Hz. Lokman’ın çocuğuna yavrucuğum diye hitap ettiğine dikkat çekmektedir. Kur’an-ı Kerim, Hz. İbrahim’in babasına hitap şekline de değinmektedir:

“Bir gün babasına şöyle demişti: Babacığım! Duymayan, görmeyen ve sana hiçbir fayda sağlamayan bir şeye niçin taparsın? Babacığım! Sana gelmeyen bir bilgi hakikaten bana geldi, bu sebeple bana uy ki seni düz yola çıkarayım. Babacığım! Şeytana kulluk etme! Çünkü şeytan, Rahmanın buyruğuna uymamıştır. Babacığım! Allah’ın azabına uğramandan ve böylece şeytana bir dost olmandan korkuyorum (6)”

Hz. İbrahim’in babasına hitap şekli ve konuşma üslubundan ona karşı derin bir sevgi ve saygı duygusuna sahip olduğu anlaşılmaktadır. Zira o, konuşmasında, farklı bir şekilde hitap edebilecekken “babacığım” hitabını kullanmayı yeğlemiştir. Bu hitap tarzında samimiyet, içtenlik ve sıcaklık söz konusudur.

Kur’an’ın üzerinde durduğu diğer bir husus da şudur ki Kur’an’a göre eşler birbirlerinin elbisesidir. Elbise bedenle bütünleştiği gibi eşler de birbirleriyle bütünleşmek suretiyle birbirlerini her türlü dış etkenden muhafaza etmelidir.

Netice olarak ifade etmek gerekirse atamız Hz. Adem ile Hz. Havva tarafından temeli cennette atılan ve cennette devam edecek olan aile hayatının huzurlu ve sağlıklı bir şekilde devam etmesi için aile içi iletişimde elzem olan davranışlar şunlardır:

Sevgi saygı, şefkat, merhamet, fedakarlık, sabır, muhabbet ve güzel kelam… Aileyi aile yapan ve kalıcı kılan temel faktörler bunlardır. Kur’an eksenli bu değerlerin ihya edilmesi durumunda aile yuvasının insanın dünya ve ahiret mutluluğuna vesile olacağı aşikardır.

Kaynak: Mevlüt Topçu / Diyanet Aylık Dergisi / Nisan 2021 / bkz: 58-59

(1-Rum Süresi 21. ayet) (2-Rum Süresi 21. ayet) (3-Meryem Süresi 96. ayet) (4-İsra Süresi 53. ayet) (5-Lokman Süresi 13. ayet) (6-Meryem Süresi 42-45. ayet)

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.